Drewniana czy plastikowa deska? Ten sam sposób mycia może jedną z nich szybko zniszczyć
Deska do krojenia ma codziennie kontakt z wilgocią, resztkami jedzenia i surowymi produktami, dlatego jej prawidłowe czyszczenie ma znaczenie zarówno dla higieny, jak i trwałości. Problem w tym, że drewno i plastik wymagają innego traktowania. Plastikową deskę często można myć w zmywarce, podczas gdy dla drewnianej wysoka temperatura i długie moczenie mogą skończyć się pękaniem lub wypaczeniem. Kilka prostych zasad pozwoli utrzymać obie w dobrym stanie przez znacznie dłuższy czas.
Drewnianej deski przede wszystkim nie mocz
Drewno jest materiałem porowatym i reaguje na zmiany wilgotności. Gdy deska długo leży w wodzie, wchłania wilgoć i może pęcznieć. Podczas późniejszego wysychania kurczy się, co z czasem może prowadzić do wypaczeń, pęknięć i rozwarstwienia.
Dlatego drewnianą deskę najlepiej myć bezpośrednio po użyciu.
- Usuń resztki jedzenia.
- Zwilż deskę ciepłą bieżącą wodą.
- Nanieś kilka kropli zwykłego płynu do naczyń.
- Wyszoruj obie strony czystą gąbką lub szczotką przez około 20–30 sekund.
- Dokładnie spłucz i natychmiast wytrzyj czystą ściereczką.
Następnie ustaw deskę pionowo, aby powietrze docierało do obu powierzchni.
Nie zostawiaj jej płasko na mokrym blacie.
Zmywarka? Dla plastiku często tak, dla drewna zdecydowanie nie
To jedna z najważniejszych różnic.
Wiele plastikowych desek oznaczonych przez producenta jako przeznaczone do zmywarki można bez problemu czyścić w wysokiej temperaturze. Zawsze jednak warto sprawdzić oznaczenie produktu, ponieważ cienki plastik może się odkształcić.
Drewnianych desek nie należy wkładać do zmywarki.
Długi kontakt z gorącą wodą, detergentem i wysoka temperatura podczas suszenia powodują gwałtowne zmiany wilgotności drewna. Nawet solidna deska może zacząć się wyginać lub pękać, a klejone modele mogą się rozwarstwiać.
Ta sama zasada dotyczy pozostawiania drewnianej deski na kilka godzin w zlewie.
Krótko umyj, dokładnie spłucz, osusz — to znacznie bezpieczniejsza rutyna.
Po surowym mięsie sama wilgotna ściereczka nie wystarczy
Niezależnie od materiału deska po kontakcie z surowym mięsem, drobiem lub rybami wymaga dokładnego umycia.
Nie wystarczy przetrzeć jej papierowym ręcznikiem.
Najpierw usuń resztki produktu, a następnie dokładnie umyj deskę ciepłą wodą z płynem do naczyń, zwracając uwagę na rowki pozostawione przez nóż.
W domu wygodnym rozwiązaniem jest przeznaczenie oddzielnej deski do surowego mięsa i drugiej do warzyw, pieczywa oraz produktów gotowych do spożycia.
Plastik jest pod tym względem praktyczny, ponieważ odpowiednią deskę można często włożyć do zmywarki po przygotowaniu mięsa.
Nie oznacza to jednak, że plastik jest automatycznie wolny od bakterii. Głębokie nacięcia również mogą zatrzymywać zabrudzenia i utrudniać czyszczenie.
Drewniana deska potrzebuje jeszcze jednego zabiegu
Po pewnym czasie regularnego mycia powierzchnia drewna może stać się sucha, matowa i szorstka. Wtedy warto ją zaimpregnować.
Użyj oleju mineralnego przeznaczonego do kontaktu z żywnością albo gotowego preparatu do drewnianych desek kuchennych.
Na czystą i całkowicie suchą deskę nanieś około 1–2 łyżek oleju, zależnie od jej rozmiaru. Rozprowadź bardzo cienką warstwę po całej powierzchni, bokach i krawędziach.
Pozostaw na kilka godzin, najlepiej na noc. Następnego dnia wytrzyj nadmiar czystą ściereczką.
Nowa lub bardzo wysuszona deska może wymagać powtórzenia zabiegu.
Później impregnację wykonuj wtedy, gdy drewno zaczyna wyglądać na suche lub szybko wchłania krople wody.
Nie każdy olej z kuchennej szafki się nadaje
Popularnym błędem jest smarowanie deski oliwą z oliwek albo zwykłym olejem słonecznikowym.
Oleje spożywcze zawierające tłuszcze podatne na utlenianie mogą z czasem jełczeć, powodując nieprzyjemny zapach i smak.
Dlatego do regularnej konserwacji najlepiej używać produktu przeznaczonego właśnie do drewnianych przyborów mających kontakt z żywnością.
Nie stosuj oleju technicznego ani przypadkowych preparatów do mebli. Produkt musi być wyraźnie przeznaczony do powierzchni mających kontakt z jedzeniem.
Plastikowej deski nie trzeba olejować, ale trzeba kontrolować jej powierzchnię
Plastik nie wymaga impregnacji. Jego największym problemem są natomiast nacięcia powstające podczas krojenia.
Płytkie rysy są normalnym śladem użytkowania. Jeśli jednak powierzchnia staje się bardzo szorstka i pojawiają się liczne głębokie rowki, których nie można skutecznie doczyścić, warto wymienić deskę.
Nie próbuj przywracać plastikowej powierzchni przez przypadkowe podgrzewanie, przypalanie czy topienie. Może to ją zdeformować i nie zapewnia bezpiecznej regeneracji.
Dobrą praktyką jest obejrzenie deski po umyciu. Jeśli w rowkach nadal widzisz przebarwienia lub resztki, samo kolejne szybkie płukanie może nie wystarczyć.
A co z cytryną, solą i sodą?
Cytryna i sól mogą pomóc w usuwaniu niektórych zapachów oraz powierzchniowych zabrudzeń z drewnianej deski, ale nie powinny zastępować normalnego mycia detergentem.
Jeśli deska pachnie na przykład cebulą lub czosnkiem, posyp wilgotną powierzchnię około 1 łyżką gruboziarnistej soli, a następnie potrzyj ją przekrojoną cytryną.
Pozostaw na około 5 minut, po czym umyj deskę wodą z płynem do naczyń, spłucz i dokładnie wysusz.
Nie wykonuj takiego zabiegu codziennie. Kwaśny sok i intensywne szorowanie mogą niepotrzebnie wysuszać drewno.
Po takim czyszczeniu obserwuj powierzchnię i w razie potrzeby później ją zaolejuj.
Zapach nie znika mimo mycia? Sprawdź stan deski
Uporczywy nieprzyjemny zapach może oznaczać, że zabrudzenia dostały się w głębokie pęknięcia lub szczeliny.
Drewnianą deskę należy wymienić, jeśli pojawiły się głębokie pęknięcia, rozwarstwienia, fragmenty odchodzącego drewna lub miejsca, których nie można dokładnie wyczyścić.
Podobna zasada obowiązuje przy plastiku.
Nie istnieje uniwersalna reguła typu „wymieniaj deskę co 12 miesięcy”. Dobrze utrzymana deska może służyć znacznie dłużej.
O wymianie powinien decydować przede wszystkim jej rzeczywisty stan.
Najczęstsze błędy
Wkładanie drewnianej deski do zmywarki. Gorąca woda i intensywne suszenie mogą prowadzić do wypaczenia, pękania i rozklejania.
Pozostawianie deski w wodzie. Drewno wchłania wilgoć, dlatego długie moczenie znacznie skraca jego trwałość.
Olejowanie oliwą spożywczą. Niektóre oleje kuchenne mogą z czasem jełczeć i pozostawiać nieprzyjemny zapach.
Krojenie wszystkiego na jednej brudnej desce. Szczególnie niebezpieczne jest przeniesienie zanieczyszczeń z surowego mięsa na produkty, które nie będą później poddawane obróbce cieplnej.
Dalsze używanie bardzo zniszczonej deski. Głębokie pęknięcia i rowki utrudniają skuteczne usuwanie zabrudzeń.
Prosty system dwóch desek sprawdza się najlepiej
Jeżeli często gotujesz, nie musisz wybierać wyłącznie drewna albo wyłącznie plastiku.
Możesz używać solidnej drewnianej deski do pieczywa, warzyw, owoców i większości codziennych prac, a łatwej do mycia plastikowej deski przeznaczonej wyłącznie do surowego mięsa i ryb.
Po użyciu każdą dokładnie umyj, a plastikową — jeśli producent na to pozwala — włóż do zmywarki.
Takie rozdzielenie ułatwia utrzymanie higieny i jednocześnie pozwala korzystać z zalet obu materiałów.
Najczęstsze pytania
Czy drewniana deska jest mniej higieniczna od plastikowej?
Nie można tego oceniać wyłącznie na podstawie materiału. Stan powierzchni oraz sposób mycia, suszenia i użytkowania mają ogromne znaczenie. Zarówno zaniedbana deska drewniana, jak i mocno porysowana plastikowa mogą być trudne do utrzymania w czystości.
Jak często olejować drewnianą deskę?
Nie ma jednej obowiązkowej częstotliwości. Zrób to wtedy, gdy drewno staje się wyraźnie suche, matowe lub szybko pochłania wodę. Intensywnie używana deska będzie wymagała konserwacji częściej.
Czy można kroić surowego kurczaka na drewnianej desce?
Można używać odpowiednio utrzymanej deski przeznaczonej do kontaktu z żywnością, ale po kontakcie z surowym drobiem wymaga ona bardzo dokładnego czyszczenia. W praktyce oddzielna, łatwa do mycia deska do surowego mięsa znacznie ułatwia ograniczenie zanieczyszczenia krzyżowego.
Kiedy wyrzucić deskę do krojenia?
Gdy ma głębokie pęknięcia, rozwarstwienia lub bardzo głębokie rowki, których nie można skutecznie wyczyścić. Materiał jest mniej istotny niż stan powierzchni.
